Konferencja naukowa „Tadeusza Trelli pasje i zbiory, w 140 rocznicę urodzin”
Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej oraz Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu serdecznie zapraszają na konferencję naukową pt. Tadeusza Trelli pasje i zbiory, w 140 rocznicę urodzin, która odbędzie się 21 listopada 2025 r.
Konferencja ma nie tylko przybliżyć sylwetkę przemyskiego przyrodnika, lecz również jego dorobek naukowy dotyczący entomologii i fizjografii okolic Przemyśla. Trella jako nauczyciel był też opiekunem gabinetu historii naturalnej. Muzealnikiem był w początkowych latach istnienia Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, opiekował się tworzoną wówczas kolekcją przyrodniczą. Współpracował z lwowskim kołem sekcji zoologicznej Komisji Fizjograficznej PAU w Krakowie, jego zbiory koleopterologiczne przechowywane są obecnie w Muzeum Przyrodniczym Instytutu Systematyki i ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie i stanowią do dziś podstawę rewizji i porównań. Jako delegat Państwowej Rady Ochrony Przyrody był orędownikiem i inicjatorem powstania przemyskiego Rezerwatu Wisienki stepowej, stworzył podwaliny projektu utworzenia Turnickiego Parku Narodowego. W niepublikowanych rękopisach i maszynopisie zatytułowanym „Fizjografia okolic Przemyśla”, zawiera rys geologii, flory i fauny Przemyśla i okolic. Przedstawienie na konferencji obecnego stanu badań geologicznych, florystycznych, faunistycznych oraz z zakresu ochrony przyrody Przemyśla i okolic byłoby z pewnością świetnym odniesieniem do tej historycznej pracy. Równocześnie mamy nadzieję, że na konferencji, na kanwie tej jednej biografii zostaną poruszone tematy związane warsztatem pracy naukowca, entomologa, przyrodnika, nauczyciela, muzealnika w ujęciu metodycznym, historycznym.
Program konferencji:
9.00 Otwarcie konferencji, Jan Jarosz, Dyrektor Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.
Słowo wstępne, Bożena Mocarska-Szwic, Kustosz Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej.
Panel I:
9.15 Kilka uwag o przyrodzie nieożywionej okolic Przemyśla w kontekście badań terenowych prof. Tadeusza Trelli, prof. Maria Łanczont, Katedra Geomorfologii i Paleogeografii UMCS, Lublin.
9.45 Hotspoty różnorodności biologicznej w okolicach Przemyśla w czasach Tadeusza Trelli i dzisiaj, dr inż. Stanisław Kucharzyk, Bieszczadzki Park Narodowy, Ustrzyki Górne.
10.15 Przemiany flory i roślinności Przemyśla i okolic w ciągu ostatniego stulecia, Liliana Witkowska-Wawer, Botanik (Horncastle, Wielka Brytania).
10.45 Ornitologia w pracy Tadeusza Trelli Fizjografia okolic Przemyśla, Józef Hordowski, Arboretum i Zakład Fizjografii w Bolestraszycach, Bolestraszyce.
11.15 Przerwa
Panel II:
11.30 „Niechrząszcze” Tadeusza Trelli w rękopisie Fizjografia okolic Przemyśla, dr hab. Łukasz Przybyłowicz, Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk, Kraków.
12.00 Kolekcje Tadeusza Trelli jako przedmiot edukacji muzealnej, dr hab. Grażyna Stojak, prof. Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów.
12.30 Konieczność – obowiązek – pasja. Tadeusz Trella jako nauczyciel szkół Średnich, prof. dr hab. Tomasz Pudłocki, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków.
13.00 Tadeusza Trelli pasje i zbiory, w 140 rocznicę urodzin, Bożena Mocarska-Szwic, Kustosz Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej, Przemyśl.
13.30 Przerwa
Panel III:
14,00 Ochrona przyrody na ziemiach polskich w 2 połowie XIX wieku oraz w okresie międzywojennym. Rozwój czy stagnacja?, dr Arkadiusz Więch, Instytut Historii, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków.
14,30 Tadeusza Trelli (1885-1940) związki z przyrodnikami lwowskimi, dr Paweł Brzegowy, Odział Krakowski Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Wschodnich, Kraków.
15,00 Osiągnięcia naukowe środowiska przyrodników skupionych wokół TPN w Przemyślu, Grzegorz Poznański, Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu, Przemyśl.
15.30 Dyskusja. Wnioski. Zakończenie.
